بی مقاومتی خاك و عملكردهای آن پیش می آید . همچنین نوع مصالح مصرفی و اجرای غیر فنی ، سبب نشست های پی می شود . در مجموع ، بر اثر حركات زمین ، اسكلت بنا حركت می كند و شكست های مختلف كه شامل ترك های عمیق و یا معمولی و در مواردی به شكل مویی است ، نمایان می شود.

موقعیت ترك
ترك های عمیق : این ترك ها گاهی به طور دائمی به وجود می آید و دلیل آن نشست مرتب پی است كه در این صورت ، بودن ساكنان در ساختمان خطرناك است.
ترك های ثابت : معمولا پس از نشست پی ، تحرك ساختمان كم می شود. این پدیده بر اثر قطع رطوبت و فشرده شدن سطح زیر پیش می اید. در نتیجه ، شكست و افت دیوارها و اسكلت بنا نیز متوقف ، و حالت ترك ثابت می شود.
موی ترك های معمولی : این ترك ها در اثر افت های كوچك در اسكلت بنا و به واسطه نیروها و در مواردی به علت نوع مصالح اندود به وجود می ایند. رطوبت ، انقباض و انبساط حاصله در مقابل خشك شدن سطوح مرطوب ، باعث ایجاد ترك های مویی می شود.

حالت های ترك
ترك را به شكل های مختلف می توان آزمایش كرد. نوع خطرناك و بدون خطر آنها را به شكل های زیر می توان شناسایی كرد:

الف) بند دو قسمت دیوار را كه بر اثر ترك های عمیق از یكدیگر جدا شده اند ، با گچ دستی طوری كف كش می كنیم كه ملات فقط دو قسمت جدا شده را پوشش دهد ؛ یعنی در تركها نفوذ نكند.
پس از خودگیری و خشك شدن ملات گچ ، چنانچه از دیوار جدا شود ، اسكلت در حال نشست و افت كامل است كه باید در مورد آن با احتیاط رفتار كرد.

ب) در موارد ذكر شده در بالا ، می توان روی ترك دو قسمت جدا شده دیوار را نوار كاغذی از جنس كاهی نازك به ابعاد 30*3 سانتیمتر به شكل ضربدر (*) با پونز نصب كرد. چنانچه كاغذ پاره شود ، شكست و نشست در ساختمان بسیار خطرناك می باشد. در این صورت ، ساختمان باید از سكنه خالی شود.

ج) در نشست های خطرناك ، كلاف پنجره بر اثر نیروی فشار ، اهرم و دفرمه می شود . به علت بالا بودن ضریب شكنندگی ، شیشه پنجره ها ترك می خورند و می شكنند.

د) در افتهای مداوم پی و مواقع سكوت ، صداهای " تك تك " كه حاصل ترك مصالح و بویژه اجركاری است ، شنیده می شود.

روش تعمیر ترك ها
همانطور كه گفتیم ، بر اثر نشست ، ترك هایی به وجود می آید كه برخی از آنها مویین و ریز هسنتد . با خالی كردن اطراف آنها و با " كشته كشی " و كشیدن پنبه آب روی سطوح تركهای مویین آنها گرفته و آماده نقاشی می شوند.

تركهای نیمه عمیق
بر اثر حركت پذیری سقف توفال كه از انقباض و انبساط رطوبت و حرارت حاصل می شوند . تركهایی به وجود می آید . این تركها را با نوك كاردك و ماله خالی می كنیم و پس از " آماده كشی " و پرداخت كشته و پنبه زنی ، تركها را می گیریم و آماده نقاشی میكنیم.

تركهای عمیق
اطراف ترك را با تیشه می تراشیم و سپس درز آن را كاملا خالی می كنیم. كار بردن گچ دستی و كف كش كردن ، درون ترك را پر و سطح آن را با گچ آماده صاف می كنیم . سپس با گچ كشته و پنبه اب ، سطح آن را كاملا پرداخت و آماده نقاشی می كنیم.

توجه شود : چون سطح كشته كشی در بعد بیشتری انجام می شود تا خطر كپ كردن به وجود نیاید ، بابد اصولی را به كاربرد تا سطح ترك از اطراف به شكل پخ از گچكاری و اندود برداشته شود تا عمق ترك در سطحی عریض پیوند شود. به این عمل اصطلاحا " پرداخت كردن ، كشته و همسطح كردن با زمینه در گچكاری قدیمی " می گویند.

ترك در تقاطع دیوار
دیوارها بر اثر نداشتن پیوند با هشت گیر ترك می خورند . در مواقعی نشست و شكست دیوارها ، تركها كاملا باز و رویت می شوند . در بعضی موارد ، این تركها بسیار عمیق هستند ؛ به طوری كه می توان دست را در درون آنها حركت داد . در این حالت ، چنین عمل می كنیم :

1- سطح ترك را از دو طرف كاملا با تیشه می تراشیم ، و پس از جارو ، سطوح آن را كاملا مرطوب می كنیم .
2- چنانچه لازم باشد ، كنارهای ترك را با قلم و چكش چند سانتیمتر بازتر می كنیم تا نشست گچ با عمق بیشتری انجام شود.
3- ملات گچ تیزون را شلاقی در درون ترك می كوبیم تا سطح ترك كاملا پر شود.
4- پس از پر كردن ترك به شكل سرتاسری و كف كش كردن گچ تیزون ، اندود گچ و خاك را اجرا می كنیم.
5- در صورت نیاز ، ترك را شمشه گیری می كنیم تا در سطح گچكاری یكنواختی به وجود آید.
6- با گچ آماده و سپس گچ كشته ، سطح اندود را " سفیدكاری" می كنیم و با پنبه آب زدن برای پرداخت ، گچكاری را خاتمه می دهیم.

توجه شود: چنانچه در محل تقاطع دیوار دیوار ابزار گرد زده شود ، یعنی ماهیچه به وجود آید ، ترك مجددی پیش نخواهد آمد .

ترك در نعل درگاه
به علتهای زیر ، نعل درگاه و سطح زیر آن می شكنند :
الف) در اثر نشست ستون زیر نعل درگاه ، به علت اهرم شدن آن ، برش افقی به وجود آید.

ب) برشهای عمودی به خاطر وجود پیوند و اثر نیروهای فشاری در امتداد تیر نعل درگاه و برشهای طولی بعد از مقدار گیر نعل درگاه به وجود می آید كه در هر دو حالت ، جداره ترك ها را می تراشیم ، باز می كنیم و سپس گرد آن را می گیریم . سپس ، محل مرطوب شده را با اصطلاحا گچ تیزون ( زودگیر) پر می كنیم و زمینه را با كشته كشی آماده می سازیم و سپس تركها را به ترتیب ترمیم و تعمیر می كنیم.

پیوند در تركهای عمیق
چنانچه ترك عمیق باشد ، رجهای بریده شده را از دو طرف به اندازه یك نیمه ، خالی می كنیم و با به كاربردن ملات مرغوب و اجرهای راسته مقاوم ، سطح ترك را در عرض دیوار با رعایت پیوند ، كامل می گیریم و سپس مبادرت به اندودكاری می كنیم. در این صورت ، اثر ترك كلی محو می شود. در بعضی موارد ترك به حدی است كه از بیرون نور و اشیا قابل رویت می شود .

به طور مسلم ، این ترك و شكست و نشست از پی شروع می شود و تا بالاترین قسمت ساختمان ادامه می یابد كه برای تعمیر آن ، به اینصورت عمل می كنیم : مسیر ترك را در كف سازی دنبال می كنیم و با برداشتن كف سازی به پی می رسیم . تعمیر از پی شروع می شود . پس از كرسی چینی ، جداره ترك را جهت به وجود آوردن پیوند خالی می كنیم . پس از بنایی ترك مذكور ، در عمق دیوار اندود و سفیدكاری انجام می دهیم.

رفع ترك اطراف ستون های فلزی
در اجرای اسكلت فلزی كنار ستون فلزی ، هر 60 سانتیمتر ، میلگرد با برگشت به صورت L خوابیده به نام علمی كیلیبس به معنای گیره ، چفت و بست ، پهلو گرفتن و سفت كردن است . آهنگر اسكلت ساز آن را اصطلاحا كلمس می گوید . حدودا به قطر نمره 16 میلیمتر و به طول 50 سانتیمتر و برگشت ( گونیا زاویه 90 درجه ) حدود 12 سانتیمتر پا جوش به قطر كافی اتصال می شود. این اجرا دیوار آجری را با ستون فلزی به طور اصولی پیوند و اتصال می دهد. اجرای اصولی این روش به این شرح است كه كیلیپس را به دو ستون مقابل و در راستای یكدیگر جوش می دهیم . سپس ، با میلگرد راستای هم قطر و با رعایت اورلپ به دو كیلیپس جوش می دهیم . توجه گردد كه چنانچه فاصله دو ستون فلزی مقابل از 3 متر بیشتر باشد ، باید از وجود وادار ، فلزی مانند سپری جهت نصب بین دو ستون استفاده كنیم. سپس ، كیلیپس گذاری بین ستونها و وادار را در راستای یكدیگر انجام دهیم . سپس هم سفتكاری دیوار را اجرا كنیم. باز هم توجه گردد كه چنانچه فاصله تیر زیرین و تیر فوقانی در قاب ، مرتفع و بیشتر از ارتفاع 3 متر باشد ، باید از وجود تیر فرعی غیر باربری مانند نبشی استفاده نماییم . به طور مسلم ، اتصال تیر فرعی با وادار و اجرای كلیپس گذاری در مجموعه ذكر شده ، سفتكاری را با اسكلت فلزی كاملا درگیر می سازد. با این روش اولا وجود تركها در موقع نشست از بین خواهد رفت ؛ ثانیا در مقابل زلزله و تحركات زمین ، دیوارهای ساختمان و به خصوص دیوارهای خارجی نگهداری می شوند كه از برای تعمیر چنین عمل می كنیم :

1- سطح اندود رویه ، آستر روی ستون و دو دیوار متصل به ستون فلزی را به عرض 100 سانتیمتر و در شرایط محدود حتی به عرضی كمتر ، جمع آوری می كنیم .
2- به فاصله و ارتفاع هر 60 سانتیمتر از دو دیوار ، كناره ستون را در یك رج افقی به اندازه 50 سانتیمتر خالی می كنیم.
3- عمل كلیپس گذاری را در دو رج خالی شده با ستون فلزی از میلگرد حداقل نمره 16 با جوش مطمئن و كافی انجام می دهیم.
4- محل خالی را با ملات مرغوب و آجر نیم لایی آبخور به طور اصولی انجام می دهیم تا شكاف گرفته شود.
5- پس از جارو زدن سطح تراشیده شده و آب پاشیدن به آن ، میخ سر كج را به فاصله هر 25 سانتیمتر طوری می كوبیم كه 1.5 سانتیمتر با سطح ستون و سفتكاری فاصله داشته باشد.
6- توری گالوانیزه به عرض 80 سانتیمتر را توسط سیم آرماتور بندی با قلاب مطمئن و محكم به میخهای سركج می بندیم .
7- اندود آستر را طوری انجام می دهیم كه توری در وسط ملات قرار گیرد و اندود را مسلح سازد.
8- پس از آستر ، عمل سفیدكاری و لكه گیری و سپس رنگ و روغن را انجام می دهیم.

با این روشهایی كه در بالا توضیح دادیم چنانچه نشست به وجود آید ، دیگر ترك در كناره ستون فلزی به وجود نخواهد آمد.